10-14 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ
30 ਹਜ਼ਾਰ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਲਾੜੀਆਂ
ਅਮਨਦੀਪ amanhami@gmail.com
ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਦੁਖਦ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਾਂ 10 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖਰੀਦਫਰੋਖਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੁਰੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਹ ਲੜਕੀਆਂ ਤਿੱਬਤ, ਨੇਪਾਲ, ਅਸਾਮ, ਝਾਰਖੰਡ, ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਖਰੀਦ ਕੇ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਝਾਰਖੰਡ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਦਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐੱਨ. ਜੀ. ਓਜ਼ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਫਿਰਕੇ ਦੀਆਂ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪਰਦੇ ਹੇਠ ਵਿਚੋਲੀਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਏ ਅੱਧਖੜ ਆਦਮੀਆਂ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਿਨੌਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਸਾਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਉਲਟਾ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਚਿਤ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਲੋ, ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਘਰ ਵਸ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਧ ਗਿਆ।
ਦੇਸੀ ਮਾਲ
ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਰਾਮਪੁਰ ਬੁਸ਼ਹਰ, ਕੰਡੀ ਖੇਤਰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਨਗਰ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ 'ਦੇਸੀ ਮਾਲ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੌੜ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁੜਗਾਓਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰਨਾਲ, ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਜਾਤ ਦੀ ਕੋਈ ਲੜਕੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਵਿਆਹ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਗੂੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦੀ ਵਹੁਟੀ
ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਲਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਗਿਰੋਹ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਉੱਚ ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਮਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰੋਹ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀਆਂ 7 ਔਰਤਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਮੁਖੀ ਧਾਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੁਮਾਰਗੰਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿਰਾਸਪੁਰ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਸੀ। 3 ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੂੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤੀਸ਼ ਲਈ 17 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦਿਆ। ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਕੁੜੀ ਬਦਰੀ ਮੋਹੰਤੀ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗਿਰੋਹ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ।
ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਦੱਸਣ 'ਤੇ ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਚੰਦ, ਰੀਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਸੁੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
40 ਸਾਲ ਦੀ ਸੁਮਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਗੁੜਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਉਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸਤਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਮੁਮਤਾਜ ਵੀ ਸੀ। ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ 3-4 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
ਪਰ ਸੁਮਾਰੀ ਦਾ ਘਰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਸ ਗਿਆ। ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਮਿਲ ਹੀ ਗਿਆ।
30 ਹਜ਼ਾਰ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਏ ਲਾੜੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਗਰੂਰ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਜਾਂ ਉੜੀਸਾ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਸਤੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆ ਦਿਓ ਲਾੜੀ
ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਉਦੋਂ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਗਿਰੋਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਬਜਾਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ 8 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੱਕ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਲਿਆਇਆ। ਬਸ, ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਤਨੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਧੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਦਲਾਲ ਲੱਭੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਲੜਕੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 25 ਤੋਂ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਧਰ ਦਲਾਲ ਨੂੰ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਾਮੂਲੀ ਰਕਮ ਹੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 4 ਕੁੜੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ, ਕੁੰਤਲਾ, ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਗਡਗਡੂ ਤੇ ਵਨਿਤਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮੁੰਡੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ
ਮੇਵਾਤ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਫਾਤਿਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ''ਲੱਗਭੱਗ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੜੀਆਂ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾਉਣ ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਬਹਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰੀਬ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਇੱਧਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਰੰਪਰਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਹੀ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਾਂ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ''ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਗਿਰੋਹ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਥਿਤ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਲਈ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਕਸ ਜਾਂ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਟ-ਮਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵਿਤਾ ਨੂੰ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆ ਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਗਰਭਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਕੁੜੀ ਚੁਸਤ ਨਿਕਲੀ ਅਤੇ ਮੌਕਾ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਦੌੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਮਤੀ ਨੇ ਬਚਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 3 ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬਚਾ ਕੇ ਨਾਰੀ ਨਿਕੇਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਜਵਾਇਆ। ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖ਼ੂਬ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਪਾਰੋ ਦੀ
ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਪਾਰੋ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁੜਗਾਉਂ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੇਵਾਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪਾਰੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸੇ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੋਂ-
''ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਪਾਰੋ ਹਾਂ। ਹਰ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਤੋਂ 5 ਵਾਰ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਆਈ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਆਖ ਕੇ ਖਿਝਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਲਈ 5 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਉਮਰ 17 ਸਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।''
ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਕੁਝ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਰੀਬੀ, ਲਾਲਚ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ, ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ, ਵਧੀਆ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮੌਜ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਕੇ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਇਹ 'ਕੁੜੀਆਂ' ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, 'ਮਾਲ' ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੇ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਵੀ
ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਦੁਖਦ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਾਂ 10 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਖਰੀਦਫਰੋਖਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੁਰੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਅਵਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾ ਦੇ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ONLY SOLUTION
With skewed sex ratios (Punjab-893, Haryana-877 females per 1,000 males) it is impossible to find a bride for each man, and ‘importing a bride' has become the only solution. Also, with the tradition of not marrying within the same village and eligible girls marrying the wealthiest suitor, often NRIs, the majority of men in villages are left unmarried and often addicted to drugs.
“What is wrong in marrying a poor girl? I demanded no dowry, rather her family's social and economic position has improved,” said an agitated Prakash Singh of Harsola village in Kaithal (Haryana), when asked why he married a 19-year-old girl hailing from a poor village from Assam. Interestingly, Mr. Singh has three brothers and no sister; he does not believe that there is any dearth of women in his village.
“There were no eligible girls in our village or social circle. After my son turned 35, we realised that unless we accept a non-Punjabi girl he would never be married and no one would carry the family name forward; so we had to make arrangements,” said Mahinder Singh, an elderly man in Pohlo Majra, Fatehgarh Sahib (Punjab). The migration might seem to be a measure to correct the gender imbalance, but the ultimate goal is producing sons.
“Marriage to an imported bride makes caste, language and culture immaterial as long as the price is paid to the girl's family and a male child is born. Depending on the age, looks and virginity of a girl, grooms pay anywhere from Rs. 50,000 and Rs. 300,000,” said Rishi Kant of Shakti Vahini, a non-governmental organisation working on the issue.
The obvious need gives the practice a social sanction and makes it look like a social service: Sushma Kaur of Pohlo Majra, who married a Sikh man 15 years elder to her, calls it a ‘blessing.' “My uncle arranged the match, it was difficult in the beginning because of the new language and the culture, but my husband took care of me...My village in Bengal has an excess of females and no one to care for them, and it is a great service if I can arrange a matrimonial match. Ever since I got married, 10 years ago, over a dozen girls have followed me from Bengal,” she says with pride. She added that none of the girls were ill-treated; however, it was not unheard of.
A field study on the impact of sex ratio on the pattern of marriages in Haryana by Drishti Stree Adhyayan Prabodhan Kendra covering over 10,000 households, revealed that over 9,000 married women in Haryana were bought from other States.
The study which covered 92 villages of Mahendragarh, Sirsa, Karnal, Sonepat, and Mewat districts said that most of the people accepted it as a common practice, but denied having bought a bride in their family.
“In every village there are over 50 girls that have been bought; some of them as young as 13 and a very small percentage of the ‘sold for marriage' women are found to be living a married life. Most are untraceable or exploited or duplicated as domestic servants by the agents or men who marry/buy them. There are also instances of girls being resold to other persons after living a married life for a few years,” the study added.
Most of them come from poverty-ridden villages of Assam, West Bengal, Jharkhand, Bihar and Orissa, because their families need money; and despite the prevalence of the dowry system in the north Indian states, men are ready to pay for a wife.
30 ਹਜ਼ਾਰ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਲਾੜੀਆਂ
ਅਮਨਦੀਪ amanhami@gmail.com
ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਦੁਖਦ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਾਂ 10 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖਰੀਦਫਰੋਖਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੁਰੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਹ ਲੜਕੀਆਂ ਤਿੱਬਤ, ਨੇਪਾਲ, ਅਸਾਮ, ਝਾਰਖੰਡ, ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਖਰੀਦ ਕੇ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਝਾਰਖੰਡ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਦਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐੱਨ. ਜੀ. ਓਜ਼ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਫਿਰਕੇ ਦੀਆਂ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪਰਦੇ ਹੇਠ ਵਿਚੋਲੀਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਏ ਅੱਧਖੜ ਆਦਮੀਆਂ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਿਨੌਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਸਾਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਉਲਟਾ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਚਿਤ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਲੋ, ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਘਰ ਵਸ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਧ ਗਿਆ।
ਦੇਸੀ ਮਾਲ
ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਰਾਮਪੁਰ ਬੁਸ਼ਹਰ, ਕੰਡੀ ਖੇਤਰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਨਗਰ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ 'ਦੇਸੀ ਮਾਲ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੌੜ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁੜਗਾਓਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰਨਾਲ, ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਜਾਤ ਦੀ ਕੋਈ ਲੜਕੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਵਿਆਹ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਗੂੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦੀ ਵਹੁਟੀ
ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਲਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਗਿਰੋਹ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਉੱਚ ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਮਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰੋਹ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀਆਂ 7 ਔਰਤਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਮੁਖੀ ਧਾਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਲੜਕੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੁਮਾਰਗੰਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿਰਾਸਪੁਰ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਸੀ। 3 ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੂੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤੀਸ਼ ਲਈ 17 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦਿਆ। ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਕੁੜੀ ਬਦਰੀ ਮੋਹੰਤੀ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗਿਰੋਹ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਰਾਣੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ।
ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਦੱਸਣ 'ਤੇ ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਚੰਦ, ਰੀਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਸੁੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
40 ਸਾਲ ਦੀ ਸੁਮਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਗੁੜਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਉਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸਤਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਮੁਮਤਾਜ ਵੀ ਸੀ। ਮੁਮਤਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ 3-4 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
ਪਰ ਸੁਮਾਰੀ ਦਾ ਘਰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਸ ਗਿਆ। ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਮਿਲ ਹੀ ਗਿਆ।
30 ਹਜ਼ਾਰ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਏ ਲਾੜੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਗਰੂਰ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਜਾਂ ਉੜੀਸਾ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਸਤੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆ ਦਿਓ ਲਾੜੀ
ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਉਦੋਂ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਗਿਰੋਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਬਜਾਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ 8 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਇੱਕ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਲਿਆਇਆ। ਬਸ, ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਤਨੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਧੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਦਲਾਲ ਲੱਭੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਲੜਕੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 25 ਤੋਂ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਧਰ ਦਲਾਲ ਨੂੰ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਾਮੂਲੀ ਰਕਮ ਹੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 4 ਕੁੜੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ, ਕੁੰਤਲਾ, ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਗਡਗਡੂ ਤੇ ਵਨਿਤਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮੁੰਡੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ
ਮੇਵਾਤ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਫਾਤਿਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ''ਲੱਗਭੱਗ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੜੀਆਂ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾਉਣ ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਬਹਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਹਰਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰੀਬ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਇੱਧਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਰੰਪਰਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਹੀ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਾਂ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ''ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਗਿਰੋਹ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਥਿਤ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਲਈ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਕਸ ਜਾਂ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਟ-ਮਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵਿਤਾ ਨੂੰ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆ ਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਗਰਭਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਕੁੜੀ ਚੁਸਤ ਨਿਕਲੀ ਅਤੇ ਮੌਕਾ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਦੌੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਮਤੀ ਨੇ ਬਚਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 3 ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬਚਾ ਕੇ ਨਾਰੀ ਨਿਕੇਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਜਵਾਇਆ। ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖ਼ੂਬ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਪਾਰੋ ਦੀ
ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਪਾਰੋ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁੜਗਾਉਂ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੇਵਾਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪਾਰੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸੇ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੋਂ-
''ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਪਾਰੋ ਹਾਂ। ਹਰ ਪਾਰੋ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਤੋਂ 5 ਵਾਰ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਆਈ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਆਖ ਕੇ ਖਿਝਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਲਈ 5 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਉਮਰ 17 ਸਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।''
ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਕੁਝ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਰੀਬੀ, ਲਾਲਚ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ, ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ, ਵਧੀਆ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮੌਜ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਕੇ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਇਹ 'ਕੁੜੀਆਂ' ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, 'ਮਾਲ' ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੇ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਵੀ
ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਦੁਖਦ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਾਂ 10 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਖਰੀਦਫਰੋਖਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੁਰੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਨ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਅਵਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾ ਦੇ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Brides purchased, then exploited in Haryana, Punjab
Decades of unchecked sex-selective abortions have made the once fertile States of Punjab and Haryana suffer a drought of brides, making human-trafficking a lucrative and expanding trade. Often projected as a voluntary marriage, every year, thousands of young women and girls are lured into the idea of a happy married life with a rich man in Punjab or Haryana. Sadly most ‘purchased brides' are exploited, denied basic rights, duplicated as maids, and eventually abandoned. ONLY SOLUTION
With skewed sex ratios (Punjab-893, Haryana-877 females per 1,000 males) it is impossible to find a bride for each man, and ‘importing a bride' has become the only solution. Also, with the tradition of not marrying within the same village and eligible girls marrying the wealthiest suitor, often NRIs, the majority of men in villages are left unmarried and often addicted to drugs.
“What is wrong in marrying a poor girl? I demanded no dowry, rather her family's social and economic position has improved,” said an agitated Prakash Singh of Harsola village in Kaithal (Haryana), when asked why he married a 19-year-old girl hailing from a poor village from Assam. Interestingly, Mr. Singh has three brothers and no sister; he does not believe that there is any dearth of women in his village.
“There were no eligible girls in our village or social circle. After my son turned 35, we realised that unless we accept a non-Punjabi girl he would never be married and no one would carry the family name forward; so we had to make arrangements,” said Mahinder Singh, an elderly man in Pohlo Majra, Fatehgarh Sahib (Punjab). The migration might seem to be a measure to correct the gender imbalance, but the ultimate goal is producing sons.
“Marriage to an imported bride makes caste, language and culture immaterial as long as the price is paid to the girl's family and a male child is born. Depending on the age, looks and virginity of a girl, grooms pay anywhere from Rs. 50,000 and Rs. 300,000,” said Rishi Kant of Shakti Vahini, a non-governmental organisation working on the issue.
The obvious need gives the practice a social sanction and makes it look like a social service: Sushma Kaur of Pohlo Majra, who married a Sikh man 15 years elder to her, calls it a ‘blessing.' “My uncle arranged the match, it was difficult in the beginning because of the new language and the culture, but my husband took care of me...My village in Bengal has an excess of females and no one to care for them, and it is a great service if I can arrange a matrimonial match. Ever since I got married, 10 years ago, over a dozen girls have followed me from Bengal,” she says with pride. She added that none of the girls were ill-treated; however, it was not unheard of.
A field study on the impact of sex ratio on the pattern of marriages in Haryana by Drishti Stree Adhyayan Prabodhan Kendra covering over 10,000 households, revealed that over 9,000 married women in Haryana were bought from other States.
The study which covered 92 villages of Mahendragarh, Sirsa, Karnal, Sonepat, and Mewat districts said that most of the people accepted it as a common practice, but denied having bought a bride in their family.
“In every village there are over 50 girls that have been bought; some of them as young as 13 and a very small percentage of the ‘sold for marriage' women are found to be living a married life. Most are untraceable or exploited or duplicated as domestic servants by the agents or men who marry/buy them. There are also instances of girls being resold to other persons after living a married life for a few years,” the study added.
Most of them come from poverty-ridden villages of Assam, West Bengal, Jharkhand, Bihar and Orissa, because their families need money; and despite the prevalence of the dowry system in the north Indian states, men are ready to pay for a wife.
